Nauczycielka Kromera p. Monika Tylawska jedną z twórczyń „Kontekstualnego słownika języka łemkowskiego”

W historycznej auli Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie odbyło się 20 marca 2026 roku spotkanie promujące pierwsze w historii wydanie Kontekstualnego słownika języka łemkowskiego pod red. prof. Oleny Duć-Fajfer. W składzie kilkuosobowego zespołu tworzącego słownik znalazła się p. Monika Tylawska – nauczycielka j. rosyjskiego i łemkowskiego w I LO im. M. Kromera w Gorlicach.

Żmudna praca nad dwutomowym dziełem, liczącym prawie 2,5 tys. stron i zawierającym 34 612 haseł słownikowych, trwała 11 lat. Pani Monika Tylawska pracowała jako członek 8-osobowego zespołu opracowującego hasła słownikowe. Należeli do niego ponadto: Barbara Duć, Olena Duć, Seweryn Kosowski, Natalia Małecka-Nowak, Paweł Małecki, Anna Maślana i Marta Watral. Z ręki nauczycielki Kromera wyszło ostatecznie 4100 haseł. Zapytana o szczegóły wieloletniej pracy na rzecz utrwalenia obecności i rozwoju języka i kultury łemkowskiej p. Monika Tylawska odpowiedziała:

Moja praca polegała na opracowaniu poszczególnego hasła, stworzeniu do niego definicji, znalezieniu wszystkich możliwych kontekstów używanych w języku, opracowaniu gramatycznym i na końcu dopasowaniu i wybraniu kontekstu z różnych źródeł, zarówno literackich, jak również z żywego języka. Czasem opracowanie jednego słowa to kilkadziesiąt godzin pracy. Pomimo tego wysiłku trudno opisać, jak dumna byłam z siebie i całego naszego zespołu podczas spotkania w auli Collegium Maius wieńczącego 11 lat wytężonej pracy.

Kontekstualny słownik języka łemkowskiego pod red. prof. Oleny Duć-Fajfer to publikacja wykraczająca poza ramy tradycyjnej leksykografii. Ma na celu przede wszystkim naukowe opracowanie wykorzystania języka łemkowskiego w autentycznych kontekstach i codziennym użyciu. W założeniu słownik ma stanowić nie tylko narzędzie edukacji i część starań o zachowanie dziedzictwa kulturalnego Łemków, ale przede wszystkim podkreślać status języka łemkowskiego jako języka samodzielnego. Twórcy nie ukrywają, że stanowi głos sprzeciwu wobec tych, którzy język łemkowski marginalizują i sprowadzają do roli dialektu lub gwary.

Gratulujemy p. Monice Tylawskiej udziału w przedsięwzięciu, które budzi szacunek rozległością i innowacyjnością opracowania.